Verklarende Woordenlijst Elektronische Handtekening: Alle Termen Uitgelegd

De gekwalificeerde elektronische handtekening is het meest robuuste handtekeningniveau, gedefinieerd door de eIDAS-verordening. Ze is juridisch gelijkwaardig aan een handgeschreven handtekening in alle EU-lidstaten — het enige niveau waarvoor deze gelijkwaardigheid wettelijk is vastgelegd.

Om gekwalificeerd te zijn, moet een handtekening steunen op een gekwalificeerd certificaat uitgegeven door een gekwalificeerde vertrouwensdienstverlener (QTSP), en aangemaakt zijn met een gekwalificeerd middel voor het aanmaken van handtekeningen (QSCD). Ze garandeert de identiteit van de ondertekenaar, de integriteit van het document en de onweerlegbaarheid: de ondertekenaar kan niet betwisten te hebben getekend.

QES wordt geëist door bepaalde overheidsinstanties — met name het Franse INPI voor merkregistraties — en aanbevolen voor alle documenten met belangrijke juridische gevolgen (arbeidsovereenkomsten, notariële akten, overheidsopdrachten).

Bedrijven die Odoo als ERP gebruiken, kunnen nu offertes, contracten en HR-documenten voor gekwalificeerde handtekening rechtstreeks vanuit hun Odoo-records versturen, dankzij de native Odoo-module van e-Signature.eu.
→ Ontdek de Odoo-integratie

De geavanceerde elektronische handtekening is het tussenliggende niveau van de eIDAS-verordening. Ze moet aan vier voorwaarden voldoen: uniek verbonden zijn met de ondertekenaar, toelaten om deze te identificeren, aangemaakt zijn met gegevens onder zijn exclusieve controle, en toelaten om elke latere wijziging van het ondertekende document te detecteren.

AES biedt een sterke bewijswaarde maar is niet juridisch gelijkwaardig aan de handgeschreven handtekening — in tegenstelling tot QES. Ze is geschikt voor de meeste commerciële contracten tussen bedrijven, geheimhoudingsovereenkomsten, offertes en bestellingen, wanneer geen enkele wet expliciet QES oplegt.

Op e-Signature.eu levert de methode Veriff AES-handtekeningen met dekking in 198 landen.

De eenvoudige elektronische handtekening is het basisniveau gedefinieerd door eIDAS. Ze omvat alle gegevens in elektronische vorm die zijn gekoppeld aan of logisch geassocieerd met andere elektronische gegevens, gebruikt als handtekening. Een OTP-code verstuurd per email, een aangevinkt vakje of een scan van een handgeschreven handtekening zijn voorbeelden van SES.

Haar juridische waarde is beperkt: ze kan dienen als begin van bewijs, maar garandeert niet formeel de identiteit van de ondertekenaar. Ze is geschikt voor documenten zonder groot belang — interne bestelbonnen, lichte goedkeuringen, informele akkoorden.

Let op: een SES is nooit gelijkwaardig aan een handgeschreven handtekening volgens Europees recht.

De eIDAS-verordening (Electronic IDentification, Authentication and trust Services) is Europese verordening nr. 910/2014, die het gemeenschappelijk juridisch kader vastlegt voor elektronische handtekeningen, elektronische zegels, tijdstempels en vertrouwensdiensten binnen de Europese Unie.

Ze definieert de drie handtekeningniveaus (SES, AES, QES), legt de wederzijdse erkenning van gekwalificeerde handtekeningen tussen lidstaten op, en stelt de lijst van gekwalificeerde vertrouwensdienstverleners (QTSP) op via de Europese vertrouwenslijst (EU Trusted List).

Een QES uitgegeven in een EU-lidstaat wordt automatisch erkend in alle andere lidstaten: dit is het interoperabiliteitsprincipe van eIDAS, een van de pijlers van de Europese digitale interne markt.

eIDAS 2.0 is de herziening van de eIDAS-verordening, in werking getreden in 2024, waarvan de uitrol doorloopt tot 2026-2027. De belangrijkste nieuwigheid is de invoering van de Europese Digitale Identiteitsportemonnee (EUDIW), waarmee elke Europese burger over een gecertificeerde en interoperabele digitale identiteit binnen de EU zal beschikken.

Voor de elektronische handtekening versterkt eIDAS 2.0 de vereisten voor gekwalificeerde dienstverleners, breidt ze de lijst van erkende vertrouwensdiensten uit en bereidt ze de integratie van de identiteitsportemonnee voor als authenticatiemiddel voor QES. Het gaat om een structurerende evolutie voor het volledige handtekeningecosysteem in Europa.

Een QTSP (Qualified Trust Service Provider) is een organisatie geaccrediteerd door een nationale toezichthoudende autoriteit om gekwalificeerde vertrouwensdiensten te leveren — met name gekwalificeerde certificaten die het uitgeven van QES-handtekeningen mogelijk maken. In Frankrijk is ANSSI (het Nationaal Agentschap voor de Veiligheid van Informatiesystemen) de toezichthoudende autoriteit.

De volledige lijst van Europese QTSP’s wordt gepubliceerd op de EU Trusted List, toegankelijk via de Europese Commissie. Enkel handtekeningen gesteund op een gekwalificeerd certificaat, uitgegeven door een QTSP op deze lijst, kunnen aanspraak maken op QES-status.

e-Signature.eu steunt op geaccrediteerde QTSP’s voor al haar gekwalificeerde handtekeningmethodes (itsme® en Evrotrust).

Een gekwalificeerd certificaat is een digitaal certificaat uitgegeven door een QTSP, dat formeel de identiteit van een natuurlijke of rechtspersoon bevestigt. Het vormt de technische basis van een gekwalificeerde handtekening (QES): zonder gekwalificeerd certificaat, geen QES.

Het bevat de identiteitsgegevens van de houder (naam, voornaam, eventueel een identificatienummer), informatie over de uitgevende QTSP, de geldigheidsperiode en een cryptografische sleutel. Het is gekoppeld aan een private sleutel die enkel de houder controleert, wat garandeert dat de handtekening enkel kan worden geplaatst met zijn actieve toestemming.

Het Franse Nationaal Instituut voor Industriële Eigendom (INPI) is de openbare instelling belast met de registratie van merken, octrooien, tekeningen en modellen, evenals bedrijfsformaliteiten. Het is een van de weinige instanties die expliciet een gekwalificeerde handtekening (QES) vereist voor online neerleggingen en formaliteiten.

Om een document bestemd voor het INPI te ondertekenen via e-Signature.eu, zijn de methodes itsme® of Evrotrust (beide QES) vereist. Eenvoudige handtekening (OTP) of geavanceerde handtekening (Veriff) worden niet aanvaard voor deze formaliteiten.

De Europese vertrouwenslijst is een officieel register, bijgehouden door elke lidstaat onder toezicht van de Europese Commissie, met alle gekwalificeerde vertrouwensdienstverleners (QTSP) die geaccrediteerd zijn in de EU. Het is de referentie om na te gaan of een handtekeningdienst werkelijk gekwalificeerd is volgens eIDAS.

Elke handtekeningoplossing die zich op QES-niveau beroept, moet steunen op een QTSP die op deze lijst staat. Dit is een fundamentele garantie voor gebruikers.

itsme® is een digitale identiteitsapplicatie ontwikkeld door Belgian Mobile ID, waarmee gebruikers zich kunnen identificeren en documenten elektronisch kunnen ondertekenen vanaf hun smartphone. Ze wordt erkend als authenticatiemiddel voor gekwalificeerde handtekening (QES) in 32 Europese landen.

Om itsme® te gebruiken als handtekeningmethode op e-Signature.eu, moet de ondertekenaar de app op zijn smartphone geïnstalleerd hebben en vooraf zijn identiteit hebben geverifieerd (via zijn identiteitskaart en een selfie). De handtekening gebeurt in enkele seconden: de ondertekenaar ontvangt een melding, keurt goed op zijn telefoon, en de gekwalificeerde handtekening wordt geplaatst.

itsme® is de meest gebruikte gekwalificeerde handtekeningmethode in de Benelux en vormt de vlaggenschipmethode van e-Signature.eu.

Sinds 2026 is itsme® ook beschikbaar als handtekeningmethode rechtstreeks binnen de Odoo-integratiemodule van e-Signature.eu: Odoo-gebruikers kunnen een offerte of contract voor gekwalificeerde handtekening via itsme® versturen zonder hun ERP te verlaten.
→ Ontdek de Odoo-integratie

Evrotrust is een Bulgaarse gekwalificeerde vertrouwensdienstverlener (QTSP), opgenomen op de EU Trusted List, die een oplossing voor gekwalificeerde handtekening (QES) via mobiele app aanbiedt. Haar geografische dekking is een van de breedste op de markt: 62 landen, met dekking van Europa, Noord-Amerika, Oceanië en een deel van het Midden-Oosten.

Beschikbaar op e-Signature.eu sinds 2026, laat Evrotrust toe om eIDAS-conforme QES-handtekeningen uit te geven voor ondertekenaars buiten het itsme®-gebied. Het proces is vergelijkbaar: app downloaden, identiteit verifiëren, dan ondertekenen in enkele klikken vanaf de smartphone.

Evrotrust is complementair aan itsme®: waar itsme® stopt, neemt Evrotrust het over — waardoor e-Signature.eu zo goed als alle behoeften aan gekwalificeerde handtekening in Europa en daarbuiten kan dekken.

Veriff is een Estisch bedrijf gespecialiseerd in identiteitsverificatie via kunstmatige intelligentie. Op e-Signature.eu wordt Veriff gebruikt als authenticatiemethode voor de geavanceerde elektronische handtekening (AES) in 198 landen.

Het verificatieproces van Veriff verloopt volledig online: de ondertekenaar fotografeert zijn identiteitsdocument en maakt een video-selfie, automatisch geanalyseerd om zijn identiteit te bevestigen. De handtekening wordt vervolgens geplaatst met sterke biometrische traceerbaarheid.

Veriff is de ideale methode voor internationale contractuele uitwisselingen met partners buiten de QES-dekking (itsme® of Evrotrust). Ze biedt een hogere bewijswaarde dan de eenvoudige handtekening (OTP), met wereldwijde geografische dekking.

De OTP (One-Time Password, of eenmalige code) is een automatisch gegenereerde numerieke code, per email naar de ondertekenaar verstuurd, en geldig voor één enkele bewerking. Op e-Signature.eu vormt de OTP per email de eenvoudige handtekening (SES)-methode.

De OTP bewijst dat de ondertekenaar op het moment van ondertekening toegang had tot het e-mailadres. Ze authentiseert niet formeel zijn identiteit — wat de juridische waarde beperkt. Ze volstaat niettemin voor akkoorden zonder groot belang, interne goedkeuringen of gevallen waarin een licht bewijs volstaat.

Voordeel: de OTP vereist geen applicatie noch voorafgaande identiteitsverificatie. Het is de snelste methode om te implementeren, overal ter wereld beschikbaar.

Een QSCD (Qualified Signature Creation Device) is het beveiligde middel — hardware of software — gebruikt om een gekwalificeerde handtekening aan te maken. Het garandeert dat de private sleutel van de ondertekenaar wordt gegenereerd, opgeslagen en gebruikt in een beveiligde omgeving, ontoegankelijk voor derden.

Mobiele applicaties zoals itsme® en Evrotrust integreren een gecertificeerd software-QSCD: de smartphone van de ondertekenaar speelt deze rol, na een beveiligde identiteitsregistratie. Het is deze QSCD-certificatie die deze methodes toelaat om handtekeningen op QES-niveau te leveren.

De audit trail is een chronologische en automatische registratie van alle gebeurtenissen tijdens een handtekeningverzoek: verzending van de uitnodiging, raadpleging van het document, ondertekening, download, wijziging van contactgegevens, eventuele annulering.

Op e-Signature.eu wordt de audit trail automatisch geactiveerd voor elk verzoek, ongeacht het gekozen handtekeningniveau. Ze is in real time raadpleegbaar vanaf het dashboard terwijl het verzoek loopt, en vervolgens downloadbaar als een gedateerd PDF-bestand zodra het verzoek is afgerond.

Bij een geschil vormt de audit trail een tegenwerpbaar bewijs: het bevestigt dat de ondertekenaar de uitnodiging heeft ontvangen, het document heeft geraadpleegd en zijn handtekening heeft geplaatst, met de precieze data en tijdstippen.

Een tijdstempel is een cryptografisch mechanisme dat bevestigt dat een digitaal document op een precies moment bestond zoals het was, en sindsdien niet werd gewijzigd. Ze wordt uitgegeven door een tijdstempelautoriteit (Time Stamping Authority — TSA) en vormt een bewijs van anterioriteit en integriteit.

Op e-Signature.eu wordt het audit trail-PDF beschermd door een tijdstempel op het moment van generatie. Dit garandeert dat het traceerbaarheidsrapport niet werd gewijzigd na aanmaak — wat de bewijswaarde versterkt bij betwisting.

Onweerlegbaarheid is de eigenschap die verhindert dat een ondertekenaar ontkent een document te hebben ondertekend. Het is een van de fundamentele garanties van de gekwalificeerde elektronische handtekening (QES): dankzij het gekwalificeerd certificaat en het QSCD-middel is het cryptografisch onmogelijk voor de ondertekenaar om te beweren dat de handtekening niet door hem werd geplaatst.

Eenvoudige handtekeningen (SES) bieden slechts gedeeltelijke onweerlegbaarheid, omdat ze de identiteit van de ondertekenaar niet formeel authentiseren. QES biedt de sterkste onweerlegbaarheid — daarom wordt ze vereist voor documenten met hoge juridische belangen.

De integriteit van een elektronisch ondertekend document verwijst naar de garantie dat de inhoud ervan niet werd gewijzigd na de ondertekening. Ze wordt verzekerd door een cryptografisch mechanisme: bij de ondertekening wordt een digitale vingerafdruk (hash) van het document berekend en geïntegreerd in de handtekening. Elke latere wijziging van het document maakt deze vingerafdruk ongeldig — en dus ook de handtekening zelf.

Compatibele PDF-lezers (met name Adobe Acrobat Reader) signaleren automatisch of de integriteit van een ondertekend document werd aangetast. Dit is een van de redenen waarom het formaat PAdES de voorkeur krijgt voor het ondertekenen van PDF-documenten.

Een bewijs is tegenwerpbaar wanneer het voor een rechtbank kan worden aangevoerd en aanvaard om een feit vast te stellen. In de context van de elektronische handtekening hangt de tegenwerpbare waarde van een bewijs rechtstreeks af van het gebruikte handtekeningniveau:

— QES geniet een wettelijk vermoeden van betrouwbaarheid en een sterke onweerlegbaarheid. Het is het sterkste bewijs.
— AES biedt een sterke bewijswaarde, maar zonder automatisch wettelijk vermoeden.
— SES vormt een begin van bewijs, waarvan de waarde afhangt van de context en aanvullende elementen (audit trail, uitdrukkelijke toestemming, enz.).

PAdES (PDF Advanced Electronic Signatures) is het standaardformaat voor elektronische handtekeningen toegepast op PDF-documenten. Het wordt gedefinieerd door de norm ETSI EN 319 132 en erkend door de eIDAS-verordening.

De PAdES-handtekening is geïntegreerd in het PDF-bestand zelf: ze is zichtbaar in het handtekeningpaneel van Adobe Acrobat Reader en kan worden geverifieerd door elke compatibele software. Ze kan een gekwalificeerde tijdstempel en informatie over de intrekking van het certificaat bevatten, wat de verifieerbaarheid op lange termijn garandeert.

Het is het formaat gebruikt door e-Signature.eu voor alle documenten ondertekend in PDF-formaat.

XAdES (XML Advanced Electronic Signatures) is het handtekeningformaat aangepast aan XML-documenten. Het wordt gedefinieerd door de norm ETSI EN 319 132 en erkend door eIDAS. Het wordt vooral gebruikt bij uitwisselingen van gestructureerde gegevens tussen systemen (elektronische facturen, administratieve gegevens, API-integraties).

Minder zichtbaar dan PAdES voor de eindgebruiker, is XAdES gebruikelijk in geautomatiseerde processen en B2B- of B2G-uitwisselingen (Business to Government).

CAdES (CMS Advanced Electronic Signatures) is het handtekeningformaat dat van toepassing is op elk type bestand (niet enkel PDF of XML). Het verpakt het ondertekende document in een cryptografische container. Minder verspreid dan PAdES in het dagelijks gebruik, wordt het gebruikt in bepaalde archiveringscontexten of systeem-naar-systeem-uitwisselingen.

Een digitale vingerafdruk (of hash) is een tekenreeks van vaste lengte, berekend uit de inhoud van een bestand door een eenrichtings-wiskundige functie. Twee identieke bestanden leveren altijd dezelfde hash op; de kleinste wijziging aan het bestand — zelfs één teken — levert een volledig andere hash op.

Bij de elektronische handtekening wordt de hash van het document berekend op het moment van ondertekening, en vervolgens versleuteld met de private sleutel van de ondertekenaar. Dit garandeert de integriteit van het document: als het document na ondertekening wordt gewijzigd, komt de hash niet meer overeen met de handtekening — waardoor deze ongeldig wordt.

Een PKI (Public Key Infrastructure) is het geheel van technische en organisatorische componenten die het beheer van cryptografische sleutelparen (private sleutel / publieke sleutel) en de bijbehorende digitale certificaten mogelijk maken.

Bij de elektronische handtekening garandeert PKI dat:
— De private sleutel exclusief toebehoort aan de ondertekenaar en wordt gebruikt om te tekenen.
— De publieke sleutel, opgenomen in het certificaat, laat iedereen toe de handtekening te verifiëren.
— Het certificaat, uitgegeven door een erkende certificeringsautoriteit (CA), bevestigt de identiteit van de houder van de sleutel.

De initiatiefnemer is de persoon of het bedrijf dat het handtekeningverzoek aanmaakt op e-Signature.eu. Hij kiest het te ondertekenen document, wijst de ondertekenaars aan, selecteert de handtekeningmethode en start de verzending van de uitnodigingen.

De initiatiefnemer gebruikt de credits aangekocht op het platform (1 credit per ondertekenaar voor een QES). Hij heeft toegang tot het dashboard en de audit trail gedurende het volledige proces.

De ondertekenaar is de persoon die wordt uitgenodigd om zijn elektronische handtekening te plaatsen op een of meerdere documenten. Hij ontvangt een uitnodigingsmail met een beveiligde link naar het te ondertekenen document.

Afhankelijk van de gekozen methode heeft de ondertekenaar mogelijk de app itsme® of Evrotrust nodig (vooraf geïnstalleerd en geregistreerd) voor een QES, of gewoon toegang tot zijn email voor een SES (OTP). Voor Veriff (AES) zal hij een identiteitsverificatie moeten uitvoeren tijdens het ondertekenen.

Een credit wordt verbruikt per ondertekenaar, ongeacht het aantal documenten in het verzoek.

De functie voor groepen van ondertekenaars, geïntroduceerd op e-Signature.eu in 2026, laat toe een sequentiële ondertekeningsvolgorde te definiëren tussen meerdere groepen. Bijvoorbeeld, groep 1 (interne belanghebbenden) moet tekenen voordat de uitnodigingen worden verstuurd naar groep 2 (externe partners).

Deze functie is bijzonder nuttig voor hiërarchische goedkeuringsprocessen — contracten die eerst de goedkeuring van een verantwoordelijke vereisen, dan de handtekening van de klant — of documenten met meerdere partijen in een vooraf bepaalde volgorde.

De automatische herinnering is een functie beschikbaar op e-Signature.eu die automatisch een uitnodigingsmail opnieuw verstuurt naar een ondertekenaar die nog niet heeft getekend na een bepaalde termijn. Dit bespaart de initiatiefnemer om elke ondertekenaar manueel te moeten opvolgen en versnelt de afronding van verzoeken met meerdere ondertekenaars.

Een webhook is een mechanisme waarbij een applicatie automatisch een HTTP-melding stuurt naar een gedefinieerde URL telkens wanneer een specifieke gebeurtenis zich voordoet. In de context van de e-Signature.eu API laten webhooks uw systeem toe om in real time de updates van handtekeningverzoeken te ontvangen: handtekening voltooid, verzoek afgerond, document beschikbaar voor download (in Base64-formaat), enz.

Webhooks zijn essentieel voor integraties die automatische verwerking vereisen zonder periodieke bevraging (polling) van de API.

Pay-as-you-go (letterlijk “betalen naarmate u gebruikt”) is een verbruiksgebaseerd prijsmodel: u betaalt enkel voor wat u werkelijk gebruikt, zonder maandelijks abonnement of volumeverbintenis.

Op e-Signature.eu betekent dit concreet: u koopt een pakket vooraf betaalde credits, en elke handtekening verbruikt een aantal credits afhankelijk van de gebruikte methode (1 credit voor een QES, 0,7 voor een AES, 0,4 voor een SES). Niet-gebruikte credits blijven beschikbaar zonder vervaldatum.

Dit model is bijzonder geschikt voor KMO’s, zelfstandigen en vrije beroepen wier handtekeningbehoeften onregelmatig zijn — in tegenstelling tot concurrerende oplossingen (DocuSign, Adobe Sign, Yousign) die een vast maandelijks abonnement aanrekenen.

Op e-Signature.eu is de credit de verbruikseenheid. 1 credit = 1 ondertekenaar, ongeacht het aantal documenten in het handtekeningverzoek. De kost in credits varieert naargelang het handtekeningniveau:

— 1 credit voor een gekwalificeerde QES-handtekening (itsme® of Evrotrust)
— 0,7 credit voor een geavanceerde AES-handtekening (Veriff)
— 0,4 credit voor een eenvoudige SES-handtekening (OTP email)

Credits worden aangekocht in vooraf betaalde pakketten. De prijszetting is degressief: hoe groter het pakket, hoe lager de kost per credit.

Degressieve prijszetting verwijst naar een model waarbij de eenheidsprijs daalt naarmate het aangekochte volume toeneemt. Op e-Signature.eu betekent dit dat de kost per credit lager is voor een pakket van 100 credits dan voor een pakket van 10 credits.

Dit mechanisme laat bedrijven met belangrijke volumes toe te profiteren van een geoptimaliseerd tarief, met behoud van de flexibiliteit van pay-as-you-go — zonder zich te verbinden tot een maandelijks abonnement.